Wybierz funkie według stanowiska i wielkości

Odmian funkii (host) jest tak dużo, że łatwiej zacząć od tego, czego potrzebujesz w ogrodzie, niż od nazwy odmiany. Możesz wybierać według stanowiska, docelowej wielkości albo wyglądu liści.

Każda odmiana łączy kilka cech. Funkia może jednocześnie należeć do grupy średnich, mieć niebieskie liście i dobrze rosnąć w cieniu. Zacznij od kryterium, które jest dla Ciebie najważniejsze, a pozostałe cechy sprawdź w opisie wybranej odmiany.

Co znaczy „mała”, „średnia” albo „olbrzymia” funkia?

Każdy woli oglądać rząd pięknych host niż rząd liczb w tabeli. Kiedy jednak planujesz rabatę, konkretne wymiary naprawdę mają znaczenie. Dlatego wyjaśniamy, co dokładnie kryje się za nazwami naszych grup wielkości.

Co mierzymy?

Wielkość odmiany określamy według wysokości dojrzałej kępy liści. Nie wliczamy pędów kwiatowych, które u wielu funkii wyrastają wysoko ponad liście. Nie chodzi też o wielkość sadzonki ani pojedynczego liścia. Za dojrzałą uznaje się kępę, która rośnie w jednym miejscu zwykle co najmniej pięć lat.

Szerokość jest parametrem pomocniczym. Przeciętna funkia jest mniej więcej 2–2,5 raza szersza niż wysoka, ale proporcje zależą od pokroju. Są odmiany wzniesione, zwarte, kopulaste i szeroko rozłożyste. Dlatego o grupie decyduje wysokość, a szerokość i pokrój pomagają rozstrzygnąć przypadki graniczne.

Sadzonka to jeszcze nie wielkość odmiany

Oznaczenia P9, C1, C1,5 czy C2 opisują sadzonkę, którą wysyłamy, a nie roślinę, którą będziesz mieć za kilka lat. Dwie sadzonki różnych odmian mogą wyglądać w doniczkach niemal tak samo. Po kilku latach jedna utworzy kępę wysokości 25 cm, a druga – 80 cm. Miejsce w ogrodzie wybieraj więc według docelowej wielkości odmiany, a nie według tego, co przyjdzie w paczce.

Skąd wzięły się nasze grupy wielkości?

Nie tworzymy własnego, „oficjalnego” systemu. Punktem wyjścia jest standard wielkości kępy, który w 2012 roku opracowało amerykańskie stowarzyszenie producentów funkii – American Hosta Growers Association (AHGA). Standard ma dwa warianty. Wariant „North” odnosi się do chłodniejszych, północnych rejonów Stanów Zjednoczonych, a „South” – do cieplejszych regionów południowych, gdzie te same odmiany mogą osiągać mniejsze rozmiary.

Oba warianty dotyczą stref klimatycznych Ameryki Północnej i żaden nie jest normą dla Polski. Jako praktyczny punkt odniesienia przyjęliśmy wariant „North”, ponieważ odpowiada większym rozmiarom, jakie funkie osiągają w sprzyjających warunkach.

AHGA dzieli funkie na pięć klas. Trzy środkowe podzieliliśmy na dwie części, dlatego u nas grup jest osiem:

AHGA podaje granice w pełnych calach (1 cal = 2,54 cm), więc po przeliczeniu między klasami zostają kilkucentymetrowe luki. Zakresy przyjęte na funkie.pl celowo je zamykają – każda wysokość kępy trafia do dokładnie jednej grupy.

Dlaczego osiem grup, a nie pięć?

Klasy AHGA są szerokie. Funkia o wysokości 39 cm i odmiana dorastająca do 55 cm należą do tej samej klasy Medium, a w ogrodzie to już wyraźnie inna skala. Podobnie odmiany o wysokości 59 i 73 cm należą do klasy Large, choć potrzebują innej ilości miejsca. Nasze dodatkowe grupy nie zmieniają standardu AHGA. Przekładają jego szerokie klasy na praktyczną decyzję zakupową.

Jak czytać ten podział? Kilka przykładów:

• funkia o wysokości 26 cm – funkie małe,
• 34 cm – funkie małe do średnich,
• 42 cm – funkie średnie,
• 52 cm – funkie średnie do dużych,
• 63 cm – funkie duże,
• 72 cm – funkie duże do olbrzymich,
• 80 cm – funkie olbrzymie.

Tabela i przykłady tłumaczą podział, a do każdej z tych grup prowadzą kafle na górze strony.

Wielkość liścia to inna klasyfikacja

W opisach funkii można spotkać też klasyfikację American Hosta Society (AHS), amerykańskiego towarzystwa miłośników funkii. Odpowiada ona jednak na inne pytanie. AHGA pyta: jak duża będzie cała dojrzała kępa? AHS pyta: jak duży jest pojedynczy liść? Liczy się tu powierzchnia jednej blaszki liściowej, a klasyfikacja służy głównie do oceniania liści na wystawach.

Dla porównania: liść „miniaturowy” jest mniejszy od karty płatniczej, a „olbrzymi” – większy od kartki A4.

Przy planowaniu rabaty ważniejsze jest zwykle pytanie o całą kępę. To rozróżnienie wyjaśnia też, dlaczego ta sama odmiana bywa w różnych źródłach nazywana raz „małą”, a raz „średnią”: czasem chodzi o liść, a czasem o całą roślinę. W katalogach spotyka się ponadto starsze amerykańskie progi wysokości, ustawione inaczej niż w standardzie AHGA.

A jak klasyfikuje się funkie w Europie?

W Europie nie ma jednego, powszechnie przyjętego odpowiednika standardu AHGA. Istnieją urzędowe wytyczne dla funkii, opracowane przez Międzynarodowy Związek Ochrony Nowych Odmian Roślin (UPOV, wytyczne TG/299/1 z 2014 roku). Służą one jednak do badania nowych odmian przed przyznaniem im ochrony prawnej – sprawdza się wtedy, czy odmiana jest odrębna, wyrównana i trwała. Wytyczne opisują między innymi wysokość ulistnienia, szerokość rośliny oraz kształt i barwę liści. Nie podają natomiast przedziałów w centymetrach, które przydałyby się przy zakupie.

Co ciekawe, wysokość opisuje się tam skalą ze stopniami pośrednimi – od „bardzo niskiej”, przez „niską do średniej”, po „bardzo wysoką”. To ta sama logika, którą stosujemy w grupach przejściowych.

Europejskie szkółki specjalistyczne często grupują funkie według wysokości dorosłej rośliny, ale każda po swojemu i zwykle w szerokich przedziałach. Brytyjscy kolekcjonerzy i szkółki specjalistyczne często odwołują się do kategorii amerykańskich. Nie tworzymy więc „europejskiej klasyfikacji”. Zależy nam na czymś prostszym: jasno powiedzieć, według jakiej zasady grupujemy odmiany, i konsekwentnie się jej trzymać.

Co z tego wynika dla Twojego ogrodu?

Znając docelową wielkość odmiany, łatwiej zaplanować nasadzenie.

• Ile miejsca zostawić. Mała funkia po latach zajmie kilkadziesiąt centymetrów średnicy. Największe odmiany potrafią zająć ponad półtora metra.
• Jaki rozstaw. Gdy znasz docelową szerokość kępy, łatwiej uniknąć zbyt gęstego sadzenia, pustych miejsc i przesadzania roślin po kilku latach.
• Który plan rabaty. Małe odmiany dobrze wyglądają z przodu, przy krawędzi rabaty lub ścieżki. Duże i olbrzymie tworzą środkowy plan, tło albo główny akcent kompozycji.
• Czy do donicy. Sadzonka dużej odmiany w doniczce C1 wygląda niewinnie, ale po kilku latach potrzebuje zupełnie innej przestrzeni. Im większa odmiana, tym większego pojemnika i staranniejszej opieki wymaga – regularnego podlewania, nawożenia w sezonie i ochrony bryły korzeniowej zimą. Nie wyklucza to dużych ani olbrzymich host: odmiany o wazonowym albo przewieszającym się pokroju potrafią w dużej donicy wyglądać wyjątkowo efektownie. W pojemniku funkie zwykle zostają nieco mniejsze niż w gruncie.
• Jacy sąsiedzi. Rośliny towarzyszące dobiera się nie tylko do stanowiska, ale i do skali. Obok miniaturowej funkii sadź drobne, nieekspansywne byliny – silnie rosnąca, wysoka roślina zasłoni ją po dwóch sezonach. Do małych i średnich funkii pasują żurawki, tiarelle, brunnery, niższe paprocie i turzyce. Do dużych i olbrzymich – większe paprocie, tawułki, języczki czy rodgersje.

Przy doborze sąsiadów skala kompozycji jest tak samo ważna jak to, że rośliny lubią cień.

Liczby to punkt odniesienia

Podane przedziały opisują dojrzałe, prawidłowo rozwinięte rośliny. Rzeczywista wielkość zależy od wieku kępy, gleby, dostępu do wody, światła, temperatur, długości sezonu i konkurencji korzeni innych roślin. Ta sama odmiana w suchym cieniu pod drzewem zostanie niższa niż w żyznej, wilgotnej ziemi.

Nie odbiera to podziałowi sensu. Przeciwnie – daje realistyczny punkt odniesienia, znacznie lepszy niż słowa „mała” czy „duża” bez żadnej definicji. Od nazwy odmiany dochodzisz w ten sposób do docelowej wielkości kępy, grupy, potrzebnego miejsca, pozycji na rabacie, rozstawu i sąsiadów w odpowiedniej skali.

↑ Wróć do wyboru